Geschiedenis

Het Muziektheater Amsterdam is een jong theater met een lange voorgeschiedenis. De plannen voor de bouw van een theater liepen parallel met de plannen voor een nieuw stadhuis. De eerste discussies in de Amsterdamse Gemeenteraad over de bouw van een nieuw stadhuis en operagebouw dateren van 1915. Nadrukkelijk sprak men destijds over een operagebouw; ballet was in die dagen nog een relatief onbekende kunstvorm.

Over de plaats waar het stadhuis en operagebouw moesten komen, wisselden de standpunten vaak. Het idee dat beide gebouwen één complex zouden kunnen vormen, kwam pas veel later aan de orde. Als locatie voor een nieuw stadhuis kwamen achtereenvolgens de Dam, het Frederiksplein en het Waterlooplein in aanmerking.

De gemeenteraad gaf in 1955 het architectenteam Berghoef en Vegter opdracht voor een conceptontwerp voor een stadhuis aan het Waterlooplein.
Het concept werd goedgekeurd, maar in 1964 beëindigde de Gemeente de samenwerking omdat het uiteindelijke ontwerp volledig afweek van de eerder getoonde plannen. In 1967 werd een prijsvraag uitgeschreven voor een nieuw ontwerp. Als winnaar kwam de Weense architect Wilhelm Holzbauer uit de bus. Financiële problemen bij de Gemeente waren er echter de oorzaak van dat de plannen voor het nieuwe stadhuis gedurende enige jaren de ijskast ingingen.

Ook het operagebouw maakte een reis door de stad: het Museumplein, het Frederiksplein, het Waterlooplein, de Ferdinand Bolstraat en tot slot opnieuw het Waterlooplein. Er is zelfs enige tijd sprake geweest van een verplaatsbaar operatheater.

Ingenieur Bijvoet (sinds 1948 geassocieerd met architect Holt) kreeg in 1956 de opdracht een operagebouw te ontwerpen voor het Frederiksplein. In 1961 moest hij zijn ontwerp 'verhuizen' naar de Ferdinand Bolstraat. De Gemeente keurde de bouwplannen in 1967 goed, maar desalniettemin zat er weinig schot in de zaak, zodat Wim Kan in 1971 opmerkte: "Jongens, er moet gauw iets gebeuren met het nieuwe operagebouw in Amsterdam: de maquette ervan staat op instorten". Voor- en tegenstanders riepen om het hardst, de actiegroep 'Opera aan de Ferdinand Bolstraat? Sol-di-mi-terop' werd opgericht en het initiatief comité 'Muziektheater NU' belegde een avond in Carré ter bespoediging van de bouw. Veel leverde dit echter allemaal niet op.

Eind jaren zeventig verkeerden beide projecten in een impasse. Totdat architect Holzbauer het Gemeentebestuur in 1979 voorstelde stadhuis en operagebouw te combineren in één complex. De Raad nam dit idee over en legde het voor aan de regering. Deze stelde zich positief op en men besloot tot verdere uitwerking. Inmiddels was vast komen te staan dat naast De Nederlandse Opera, ook Het Nationale Ballet een van de huisgezelschappen van het nieuw te bouwen theater zou worden.

Eind '79 overleed Ingenieur Bijvoet. Architect Cees Dam nam zijn plaats in. De 'Club van 100' werd opgericht. Via paginagrote advertenties drong dit comité er bij de politiek op aan door te gaan met de combinatiebouw Stadhuis/Muziektheater. In 1980 gingen Burgemeester en Wethouders akkoord met het ontwerp. In 1981 gaven ook Gedeputeerden Staten van Noord-Holland en de Kroon hun fiat.

Bij het slaan van de eerste paal braken rellen uit. De actie kreeg de naam: 'Van Stopera naar Slopera'. De aanvang van de bouw werd een maand uitgesteld, maar daarna kon men definitief van start gaan. Op 23 september 1986 werd Het Muziektheater Amsterdam officieel geopend. Begin september 1988 betrok de Gemeente Amsterdam haar nieuwe stadhuis. In datzelfde jaar keerde ook de beroemde Waterloopleinmarkt, die in verband met de bouw tijdelijk was uitgeweken naar de Rapenburgerstraat, op het plein terug.